Phường Hải An

Ngày 19/5/2026, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 06-NQ/TW về triển khai đường lối đối ngoại Đại hội XIV của Đảng. Đây là một văn kiện có ý nghĩa chiến lược đặc biệt quan trọng, đánh dấu bước phát triển mới trong tư duy đối ngoại của Đảng, đồng thời định hướng cho toàn hệ thống chính trị tổ chức thực hiện nhiệm vụ đối ngoại trong bối cảnh thế giới đang trải qua những biến động sâu sắc, nhanh chóng và khó lường.

Nếu như trong nhiều giai đoạn trước đây, đối ngoại chủ yếu thực hiện vai trò giữ vững môi trường hòa bình, bảo vệ thành quả phát triển, thì trong giai đoạn hiện nay, đối ngoại được đặt ở vị trí cao hơn, với yêu cầu trở thành lực lượng tiên phong kiến tạo không gian phát triển mới, mở rộng dư địa chiến lược, tranh thủ tối đa các nguồn lực bên ngoài và nâng tầm vị thế quốc gia.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu chỉ đạo tại hội nghị.Ảnh: Báo Nhân dân

Nghị quyết 06-NQ/TW xác lập một tầm nhìn đối ngoại mới, phù hợp với vị thế mới của đất nước. Đó là chuyển từ trạng thái “ngoại giao bảo vệ không gian phát triển” sang “ngoại giao kiến tạo năng lực phát triển quốc gia”; từ “hội nhập thị trường” sang “kiến tạo thị trường”; từ “tham gia luật chơi” sang “góp phần định hình luật chơi”.

Đây không chỉ là sự điều chỉnh về phương thức hoạt động đối ngoại mà còn là sự chuyển dịch mạnh mẽ về tư duy chiến lược, phản ánh khát vọng phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Năm định hướng lớn định hình tư duy đối ngoại thời kỳ mới

Thứ nhất, phát huy vai trò tiên phong của đối ngoại trong ngăn ngừa nguy cơ từ sớm, từ xa, kiến tạo cục diện quốc tế thuận lợi cho đất nước

Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn ngày càng gay gắt, các thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống đan xen, việc bảo vệ Tổ quốc không còn chỉ được thực hiện ở biên giới hay trên thực địa mà phải bắt đầu từ công tác dự báo, tham mưu và đối ngoại chiến lược.

Nghị quyết nhấn mạnh yêu cầu củng cố vững chắc “vành đai an ninh - phát triển” của đất nước. Trọng tâm là ưu tiên phát triển quan hệ với các nước láng giềng, tăng cường tin cậy chính trị, đẩy mạnh kết nối hạ tầng, năng lượng, logistics, văn hóa, khoa học - công nghệ để tạo sự đan xen lợi ích bền vững.

Đối với ASEAN, Việt Nam không chỉ tham gia mà cần chủ động đề xuất sáng kiến, góp phần củng cố đoàn kết, thống nhất và nâng cao vai trò trung tâm của Hiệp hội trong cấu trúc khu vực đang định hình.

Đối với các nước lớn, yêu cầu đặt ra là giữ vững thế cân bằng chiến lược, phát triển quan hệ hài hòa, cùng có lợi, không để rơi vào trạng thái đối đầu hoặc lệ thuộc. Đây là sự vận dụng sáng tạo trường phái đối ngoại Việt Nam, thể hiện bản lĩnh độc lập, tự chủ trong xử lý các mối quan hệ quốc tế phức tạp.

Cùng với đó là yêu cầu nâng cao năng lực quản trị chiến lược quốc gia, chất lượng dự báo và tham mưu liên ngành, bảo đảm đất nước không bị động, bất ngờ trong bất kỳ tình huống nào.

Thứ hai, biến đối ngoại thành động lực mở ra không gian và cơ hội phát triển mới

Một trong những điểm mới rất đáng chú ý của Nghị quyết là xác định rõ đối ngoại phải gắn chặt với mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao đời sống nhân dân.

Đối ngoại không chỉ là thiết lập quan hệ hay mở rộng hợp tác, mà phải góp phần giải quyết những bài toán phát triển lớn của đất nước. Thành công của đối ngoại cuối cùng phải được đo bằng những lợi ích cụ thể mà người dân được thụ hưởng. Theo tinh thần đó, đối ngoại chuyển trọng tâm từ “thu hút” sang “chọn lọc” nguồn lực phát triển. Việt Nam cần ưu tiên các dòng vốn đầu tư chất lượng cao, công nghệ cao, có khả năng liên kết sâu với doanh nghiệp trong nước và thúc đẩy chuyển giao công nghệ.

Bên cạnh đó, cần tận dụng hiệu quả các nguồn lực mới như ODA xanh, tín dụng khí hậu, nguồn vốn ưu đãi cho phát triển hạ tầng chiến lược, chuyển đổi năng lượng và tăng trưởng xanh.

Đặc biệt, trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư phát triển mạnh mẽ, ngoại giao công nghệ trở thành một hướng đi chiến lược. Việt Nam cần chủ động xây dựng các khuôn khổ hợp tác về trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, công nghệ lượng tử, dữ liệu lớn và các lĩnh vực công nghệ lõi.

Không chỉ tham gia, Việt Nam còn phải hướng tới việc góp phần định hình các quy tắc mới liên quan đến AI, dữ liệu, thương mại số và tiêu chuẩn xanh. Đây chính là bước chuyển từ tư duy hội nhập thụ động sang tư duy kiến tạo và dẫn dắt.

Thứ ba, thể hiện trách nhiệm toàn cầu, đóng góp tích cực vào các vấn đề chung của nhân loại

Một quốc gia có vị thế càng cao thì trách nhiệm quốc tế càng lớn. Đây là một trong những thông điệp quan trọng được thể hiện trong Nghị quyết.

Trong bối cảnh chủ nghĩa đa phương đang đối mặt với nhiều thách thức, Việt Nam cần tiếp tục phát huy vai trò là thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế; tích cực bảo vệ trật tự quốc tế dựa trên luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên hợp quốc. Việt Nam cần chủ động tham gia vào quá trình cải cách quản trị toàn cầu theo hướng công bằng, bình đẳng hơn; đồng thời đóng góp ý tưởng và sáng kiến cho các cơ chế đa phương.

Với thế và lực mới, Việt Nam hoàn toàn có điều kiện để đảm nhiệm những vai trò dẫn dắt trong một số lĩnh vực phù hợp với lợi ích và khả năng của mình. Đó là các vấn đề như ứng phó biến đổi khí hậu, phát triển bền vững, an ninh lương thực, gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc, cứu hộ cứu nạn, viện trợ nhân đạo và bảo đảm an ninh con người.

Sự tham gia tích cực vào các vấn đề toàn cầu không chỉ thể hiện trách nhiệm mà còn tạo điều kiện để nâng cao vị thế và ảnh hưởng quốc tế của Việt Nam.

Thứ tư, nâng tầm vị thế quốc gia tương xứng với tầm vóc lịch sử và bản sắc văn hóa dân tộc

Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới với nền tảng là một quốc gia có bề dày văn hóa hàng nghìn năm, có uy tín quốc tế ngày càng cao và những thành tựu đổi mới mang ý nghĩa lịch sử.

Đối ngoại thời kỳ mới phải tiếp tục phát huy các giá trị đặc sắc của dân tộc Việt Nam như yêu chuộng hòa bình, nhân nghĩa, thủy chung, trọng lẽ phải, đề cao luật pháp quốc tế và ứng xử có lý, có tình.

Đây chính là những nguồn sức mạnh mềm vô cùng quý giá giúp Việt Nam tạo dựng niềm tin, tranh thủ sự đồng tình và ủng hộ của cộng đồng quốc tế.

Ngoại giao văn hóa, ngoại giao di sản cần được nâng lên tầm cao mới, trở thành nguồn lực phát triển thực sự cho quốc gia và địa phương.

Một nhiệm vụ quan trọng khác là khơi thông nguồn lực của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài. Hơn 6 triệu người Việt Nam sinh sống, học tập và làm việc ở nhiều quốc gia, vùng lãnh thổ trên thế giới chính là một nguồn lực đặc biệt về tri thức, công nghệ, tài chính và kết nối quốc tế.

Việc xây dựng mạng lưới chuyên gia, trí thức, doanh nhân, nhà khoa học người Việt ở nước ngoài gắn bó với công cuộc phát triển đất nước sẽ tạo nên sức mạnh tổng hợp to lớn cho dân tộc.

Thứ năm, xây dựng nền ngoại giao toàn diện, hiện đại, chuyên nghiệp ngang tầm yêu cầu nhiệm vụ

Mọi chủ trương đúng đắn chỉ có thể trở thành hiện thực khi có tổ chức thực hiện hiệu quả. Nghị quyết xác định nhiệm vụ xây dựng nền ngoại giao toàn diện, hiện đại, chuyên nghiệp với bản sắc riêng của ngoại giao Việt Nam thời đại mới.

Đó là nền ngoại giao kết tinh giữa truyền thống vẻ vang của dân tộc, tư tưởng Hồ Chí Minh, tinh hoa ngoại giao thế giới và khát vọng phát triển của đất nước trong thế kỷ XXI. Mục tiêu là đưa ngoại giao Việt Nam vươn lên nhóm dẫn đầu trong khu vực và từng bước đạt tầm quốc tế.

Muốn vậy, cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống lý luận đối ngoại trong kỷ nguyên mới; đổi mới tổ chức bộ máy, cơ chế vận hành và phân bổ nguồn lực phù hợp với yêu cầu phát triển.

Đặc biệt, cần xây dựng đội ngũ cán bộ đối ngoại “vừa hồng, vừa chuyên”, toàn diện về bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức và năng lực chuyên môn. Tinh thần “6 dám” gồm dám nghĩ, dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm, dám đổi mới sáng tạo và dám đương đầu với khó khăn phải trở thành phẩm chất nổi bật của đội ngũ cán bộ đối ngoại trong thời kỳ mới.

Bốn vấn đề lớn quyết định hiệu quả tổ chức thực hiện Nghị quyết

Quán triệt Nghị quyết là để hành động; hành động để tạo chuyển biến; chuyển biến để mang lại kết quả thực chất. Đây là yêu cầu xuyên suốt trong quá trình tổ chức thực hiện Nghị quyết 06-NQ/TW.

Một là, xác định đối ngoại là sự nghiệp của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân và cả hệ thống chính trị

Đối ngoại không phải là công việc riêng của ngành ngoại giao hay các cơ quan đối ngoại. Mỗi cấp ủy, tổ chức đảng, cơ quan nhà nước, địa phương, doanh nghiệp và người dân đều là chủ thể tham gia vào quá trình thực hiện đường lối đối ngoại của Đảng.

Thực hiện lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Thực lực như cái chiêng, ngoại giao như cái tiếng. Chiêng có tốt thì tiếng mới vang xa” vẫn còn nguyên giá trị. Một nền kinh tế mạnh, một xã hội ổn định, một nền khoa học công nghệ phát triển, một nền văn hóa giàu bản sắc chính là nền tảng để đối ngoại phát huy hiệu quả.

Hai là, nhanh chóng cụ thể hóa Nghị quyết thành chương trình hành động cụ thể

Đây là yêu cầu cấp thiết nhất hiện nay. Mỗi bộ, ngành, địa phương cần khẩn trương xây dựng kế hoạch hành động với mục tiêu, nhiệm vụ, lộ trình và trách nhiệm cụ thể. Hiệu quả triển khai phải được đo bằng sản phẩm thực tế, kết quả cụ thể và tác động thực chất đối với sự phát triển đất nước.

Cần kiên quyết khắc phục bệnh hình thức, tư duy nhiệm kỳ và cách làm chạy theo thành tích. Đồng thời, tăng cường kiểm tra, giám sát thường xuyên nhằm bảo đảm mọi nhiệm vụ được thực hiện đúng tiến độ và đạt hiệu quả cao nhất.

Ba là, đổi mới mạnh mẽ cơ chế phối hợp liên ngành, liên lĩnh vực

Trong bối cảnh các vấn đề quốc tế ngày càng đan xen và phức tạp, không một cơ quan nào có thể tự mình giải quyết hiệu quả các nhiệm vụ đối ngoại. Do đó, cần kết hợp chặt chẽ giữa đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước, đối ngoại nhân dân; giữa đối ngoại với quốc phòng, an ninh; giữa ngoại giao chính trị với ngoại giao kinh tế, văn hóa, khoa học công nghệ.

Ngoại giao cấp cao cần tiếp tục phát huy vai trò dẫn dắt và mở đường. Cùng với đó, phải đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, dữ liệu lớn và các hệ thống giám sát thời gian thực để theo dõi việc triển khai các cam kết, thỏa thuận quốc tế, bảo đảm tính minh bạch và khả năng phản ứng chính sách nhanh chóng.

Bốn là, kiện toàn bộ máy và xây dựng đội ngũ cán bộ đủ năng lực thực thi

Khâu yếu nhất trong nhiều trường hợp không phải là hoạch định chính sách mà là tổ chức thực hiện.

Vì vậy, cần tiếp tục kiện toàn bộ máy chỉ đạo và phối hợp triển khai Nghị quyết; phát huy hiệu quả vai trò của Ban Chỉ đạo Trung ương về đối ngoại và hội nhập quốc tế; đồng thời chuẩn bị xây dựng Chiến lược đối ngoại toàn diện ở tầm cao mới.

Cùng với đó là xây dựng đội ngũ cán bộ có tư duy đổi mới, năng lực tổ chức thực hiện, tinh thần trách nhiệm cao và khát vọng cống hiến.

Mọi biểu hiện trì trệ, né tránh trách nhiệm, sợ sai, sợ khó phải được khắc phục triệt để. Kết quả thực chất phải trở thành tiêu chí quan trọng nhất để đánh giá cán bộ và hiệu quả công tác.

Lịch sử dân tộc Việt Nam đã chứng minh rằng mỗi khi đất nước biết phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, kết hợp hài hòa sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại thì đều tạo nên những bước phát triển mang tính đột phá. Nghị quyết số 06-NQ/TW ra đời trong thời điểm đất nước đang đứng trước những cơ hội lớn chưa từng có để bứt phá phát triển, đồng thời cũng phải đối mặt với nhiều thách thức mới từ môi trường quốc tế.

Năm định hướng lớn của Nghị quyết không chỉ là những nhiệm vụ đối ngoại đơn thuần mà còn là những trụ cột chiến lược định hình tư duy phát triển quốc gia trong giai đoạn mới. Bốn vấn đề lớn trong tổ chức thực hiện lại chính là chìa khóa để biến những mục tiêu, khát vọng và tầm nhìn thành hiện thực.

Với quyết tâm chính trị cao của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân; với sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng; với sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị; cùng nhận thức mới, tư duy mới và cách làm mới, Nghị quyết 06-NQ/TW sẽ nhanh chóng đi vào cuộc sống, phát huy mạnh mẽ vai trò tiên phong của đối ngoại, góp phần xây dựng một nước Việt Nam phát triển, độc lập, tự chủ, tự cường và thịnh vượng trong kỷ nguyên mới của dân tộc.